HABERLER

Ses Yalıtımı Nedir?

Ses bir enerji çeşididir, dalgalar halinde yayılır ve cisimlerin titreşmesi ile oluşur. Her enerjinin alansal değişimi için yani bir noktadan diğerine iletimi için bir taşıyıcı ortama ihtiyacı vardır. Bir enerji çeşidi olan ses de iletimini bir ortamda yapabilir. Atmosfer ses iletiminin en yoğun yapıldığı ortam olmasına karşın ses katı ve sıvı maddeler ile de iletilebilir ve en hızlı yolu katı ortamlarda yapar. Sesin hızı ortamın yoğunluğu, sıcaklığı ile değişir. Normal şartlar altında ses, atmosferde 340 m/sn. hızla yol alır. Bu yolculuk sırasında ses dalgaları suya atılan bir taşın yarattığı dalgalar gibi git gide şiddetini kaybeder. Suda olduğu gibi ses dalgaları da bir engelle karşılaştıklarında yansımaktadırlar. Tüm bu yolculuklar sırasında ses dalgaları enerji kaybederler. Bir engelle karşılaştıklarında ise engelleyen cismin kapasitesine bağlı olarak bir miktar enerjiyi bu cisimde bırakırlar. Cisimlerin titreşmesi ile üretilen enerji şekli olan sesin bir saniyede yapmış olduğu titreşime frekans, yaratmış olduğu iki ses dalgası arasındaki süreye ise periyot denir. Frekansın sayısı sesin yüksekliğini gösterir.
Ses basınç seviyesi, desibel-desibel (dB) olarak ifade edilir. Desibel, bir ses basınç seviyesinin referans alınan diğer bir ses basınç seviyesine oranının logaritmik ifadesidir. Desibel logaritmik bir birim olduğundan iki ses yüzeyi aritmetik olarak toplanamaz. Ses şiddetlerinin toplanması için kullanılan yöntemlerden biri her iki değer 10’a bölünür ve algoritmaları alınır. Sonra algoritmaları toplanır, logaritması alınır ve toplam yüzeyi elde etmek için 10 ile çarpılıp yeni değer bulunur.
Frekans, birim zamandaki (saniyedeki) titreşim sayısıdır. Frekans yükseldikçe yani, saniyedeki titreşim sayısı arttıkça ses incelir. İnsan kulağı, frekansı 16 Hz ile 20.000 Hz arası sesleri algılar. 16 Hz işitilebilen en kalın, 20.000 ise en ince sestir.
Ses yutma katsayısı yutulan ses enerjisinin yüzeye gelen ses enerjisine oranıdır. Bu değer “0” ile “1” arasında değiştir. Bir yüzeyin alanıyla o yüzeyin ses yutma katsayısının çarpılmasıyla elde edilen değere “yüzeyin ses yutumu” denir. Bir yüzeye gelen ses enerjisinin yansımayan kısmı tanıma göre yutulmuş sayılır. Yüzeyin yutma çarpanı “a” ile simgelenir.
Yumuşak ve gözenekli malzemeler ve insanlar, çevrelerinde bulunan ve kendilerine çarpan ses dalgalarının önemli bir kısmının yutulmasına neden olurlar. Sesi, bir malzeme içinden geçerken ya da bir yüzeye çarptığı zaman ses enerjisinin bir başka forma girmesi sesin yutuculuğu olarak tanımlanır. Tüm yapı malzemeleri sesi belli ölçülerde yutarlar. Hacimlerin başarılı akustik kontrolü yüksek derecede ses yutuculuğa sahip malzemelerin uygulanmasını gerektirir.
Gürültünün zararlı etkilerinden korunması gereken mekanlar da şiddetli ses üreten ses kaynaklarının ses şiddetini azaltmak için kullanılan ürünlere ses yalıtım malzemesi denir. Günümüzde ses yalıtımıyla ilgili teknolojik uygulamalar hızla artmaktadır. Gürültüye neden olan seslerin yayılmasını önlemek için çeşitli ses yalıtım malzemeleri geliştirilmektedir. Bu malzemeler özelliğine göre binanın duvar, döşeme, tavan ve pencere gibi bölümlerine çeşitli mimari uygulamalarla yerleştirilerek ses yalıtımı yapılmaktadır. Ses yalıtımı sağlamak için sesi çok soğuran, az ileten ve az yansıtan malzemeler kullanılır. Ses yalıtımıyla ilgili teknolojik ve mimari uygulamalarda bondex sünger, ses bariyeri, cam yünü, keçe, taşyünü gibi sesi soğuran maddelerden ve oluşturulan boşluklardan yararlanılır. Demir, alüminyum, cam, beton ve ahşap gibi maddeler sesi çok ilettikleri için ses yalıtımında kullanılmaya uygun değildir. Ancak bu maddelerin de bina yapımında kullanılması gerekir.
Bu durumda delikli ve oluklu yapı kazandırmış metal, tuğla, ahşap vb. ses yalıtım malzemesiyle kaplanır. Camlar ise aralarında boşluk oluşturularak ses yalıtımı için uygun hale getirilir. Ayrıca mimari uygulamalarla sesin yayılırken çarpacağı yüzeylerin büyüklüğü, küçüklüğü ve eğimi ayarlanarak sese istenilen şekilde yön verilebilmektedir..

Ses yalıtımı nerelerde yapılmalıdır?

Ses yalıtımı;
- Gürültünün zararlı etkilerinden korunması gereken alanlarda
(konutlar, okul, hastane, yurt, alışveriş merkezi, otel, iş yeri vb.)
- Çevreye yaydıkları gürültünün önlenmesi gereken alanlarda
(jeneratör, hidrofor, kalorifer, yüksek ses düzeyine sahip eğlence yerleri vb.)
- Kullanım koşulu sese bağlı alanlarda
(sinema, tiyatro, konser ve konferans salonu, TV ve ses kayıt stüdyosu vb.)
yapılmalıdır.